Shloka 71
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
सूंजय! वे पूर्वोक्त चारों बातोंमें तुमसे बहुत बढ़े-चढ़े थे और तुम्हारे पुत्रसे अधिक पुण्यात्मा थे, जब वे भी कालसे न बच सके तो दूसरोंके लिये क्या कहा जा सकता है? अतः तुम अपने पुत्रके लिये शोक न करो ।। दिलीप॑ च महात्मानं मृतं सूंजय शुश्रुम । यस्य कर्माणि भूरीणि कथयन्ति द्विजातय:,“सूृंजय! महामना राजा दिलीप भी मरे थे, यह सुननेमें आया है। उनके महान् कर्मोंका आज भी ब्राह्मणलोग वर्णन करते हैं
Sūñjaya! te pūrvoktacāro bātōṁ meṁ tumse bahut baṛhe-caṛhe the aura tumhāre putra se adhika puṇyātmā the; jab ve bhī kāla se na baca sake to dūsaroṁ ke liye kyā kahā jā sakatā hai? ataḥ tuma apane putra ke liye śoka na karo. Dilīpaṁ ca mahātmānaṁ mṛtaṁ Sūñjaya śuśruma; yasya karmāṇi bhūrīṇi kathayanti dvijātayaḥ.
Vāyu sprach: „Suñjaya, jene zuvor genannten Männer überragten dich in allen vier Punkten bei weitem und waren verdienstvoller als dein Sohn. Wenn selbst sie der Zeit nicht entrinnen konnten, was ließe sich dann von anderen sagen? Darum trauere nicht um deinen Sohn. Wir haben gehört, Suñjaya, dass auch der großherzige König Dilīpa starb — und doch erzählen die Zweimalgeborenen noch heute von seinen vielen edlen Taten.“
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Even the most virtuous and accomplished cannot escape Kāla (Time/Death); therefore excessive grief is misguided. One should accept mortality and steady the mind, honoring virtue through remembrance of righteous deeds rather than lamentation.
Vāyudeva counsels the grieving king Sūñjaya not to mourn his son, arguing from the inevitability of death. He reinforces the point by citing the famed king Dilīpa: though he died, his abundant righteous deeds are still celebrated by learned twice-born reciters.