Shloka 1246
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
सहसंर॑ तुभ्यमित्युक्त्वा ब्राह्मणान् सम्प्रपद्यते । “राजा अपने विशाल यज्ञमें ब्राह्मणोंको सोनेके निष्क दिया करते थे। वहाँ द्विजलोग पुकार-पुकारकर कहते कि “ब्राह्मणो! यह तुम्हारे लिये निष्क है, यह तुम्हारे लिये निष्क है' परंतु कोई लेनेवाला आगे नहीं बढ़ता था। फिर वे यह कहकर कि “तुम्हारे लिये एक सहस्र निष्क है', लेनेवाले ब्राह्मणोंको उपलब्ध कर पाते थे
sahasraṃ tubhyam ity uktvā brāhmaṇān samprapadyate |
Vāyu sprach: „Erst als der König verkündete: ‘Tausend (niṣkas) für dich’, gelang es ihm, die Brāhmaṇas zum Vortreten zu bewegen. In jenem großen Opfer wurden goldene Niṣkas dargeboten, und die Zweimalgeborenen riefen immer wieder: ‘Brāhmaṇas! Dieser Niṣka ist für euch, dieser Niṣka ist für euch’, doch keiner trat vor, um ihn anzunehmen. Erst als die Gabe gesteigert wurde—‘tausend für dich’—fanden sich Empfänger.“ Die Begebenheit zeigt, wie die Reinheit des Gebens und die Zurückhaltung des Würdigen durch die Größe der Versuchung geprüft werden können, und wie Großmut Zögern ohne Zwang überwindet.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The passage underscores dāna-dharma and the ethical tension between worthy restraint and the lure of excessive wealth: even virtuous recipients may hesitate to accept gifts, and the giver’s strategy of increasing the offering shows how desire can be awakened by magnitude. It invites reflection on purity of intention in giving and self-control in receiving.
During a grand royal sacrifice, gold niṣkas are announced for brāhmaṇas, but no one steps forward to take them. The king (or announcers) then proclaims a much larger gift—“a thousand for you”—and only then do brāhmaṇas come forward to accept.