Shloka 109
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
Devanagari script
धर्मकामार्थमोक्षाणां कथनीयकथाय च । सांख्याय सांख्यमुख्याय सांख्ययोगप्रवर्तिने,धर्म, अर्थ, काम तथा मोक्ष देनेके विषयमें आपकी कीर्तिकथा वर्णन करनेके योग्य है। आप सांख्यस्वरूप, सांख्ययोगियोंमें प्रधान तथा सांख्यशास्त्रको प्रवृत्त करनेवाले हैं। आपको प्रणाम है
Translation
Deine Ruhmeserzählung ist würdig, verkündet zu werden: Du gewährst dharma, artha, kāma und mokṣa. Du bist das Wesen des Sāṃkhya selbst; der Erste unter den Übenden des Sāṃkhya-Yoga; und derjenige, der die Lehre des Sāṃkhya in Gang setzt. Dir sei mein Gruß.
Word by Word
धर्मकामार्थमोक्षाणाम्of dharma, kāma, artha and mokṣa
धर्मकामार्थमोक्षाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म/काम/अर्थ/मोक्ष
FormMasculine, Genitive, Plural
कथनीयकथायाःof the story worthy to be told
कथनीयकथायाः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकथनीयकथा
FormFeminine, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सांख्यायto/for Sāṅkhya
सांख्याय:
Sampradana
TypeNoun
Rootसांख्य
FormNeuter, Dative, Singular
सांख्यमुख्यायto the chief among Sāṅkhyas/Sāṅkhya-knowers
सांख्यमुख्याय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootसांख्यमुख्य
FormMasculine, Dative, Singular
सांख्ययोगप्रवर्तिनेto the promoter/initiator of Sāṅkhya-yoga
सांख्ययोगप्रवर्तिने:
Sampradana
TypeNoun
Rootसांख्ययोगप्रवर्तिन्
FormMasculine, Dative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes