Shloka 58
प्रवृत्तमेतद् भगवन् महर्षे महद्युतेश्नक्रमनन्तवीर्यम् । विष्णोरनन्तस्य सनातनं तत् स्थान सर्गा यत्र सर्वे प्रवृत्ता: । स वै महात्मा पुरुषोत्तमो वै तस्मिन् जगत् सर्वमिदं प्रतिष्ठितम्,भगवन! महर्षे! महातेजस्वी, अनन्त एवं सर्वव्यापी भगवान् विष्णुका यह अमित शक्तिशाली संसारचक्र चल रहा है। यह भगवान् विष्णुका वह सनातन स्थान है, जहाँसे सारी सृष्टियोंका आरम्भ होता है। महात्मा विष्णु पुरुषोत्तम हैं। उन्हींमें यह सम्पूर्ण जगत् प्रतिष्ठित है
pravṛttam etad bhagavan maharṣe mahadyuteśnacakram anantavīryam | viṣṇor anantasya sanātanaṃ tat sthānaṃ sargā yatra sarve pravṛttāḥ | sa vai mahātmā puruṣottamo vai tasmin jagat sarvam idaṃ pratiṣṭhitam ||
Bhishma sprach: „O Gesegneter, o großer Seher von mächtigem Glanz: Dieses weite, anfanglose Weltenrad, erfüllt von unendlicher Kraft, bewegt sich durch das Wirken Vishnus, des Unendlichen. Das ist Seine ewige Wohnstatt, die Quelle, aus der alle Schöpfungen hervorgehen. Dieser großherzige Vishnu ist wahrlich der Puruṣottama, die höchste Person; in Ihm ist dieses ganze Universum gegründet und getragen.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the universe and the ongoing cycle of worldly existence operate through the Infinite Vishnu, who is the eternal ground and source of all creation; all reality is ultimately established in the Supreme Person (Puruṣottama).
In the Shanti Parva’s instruction on peace and right understanding, Bhishma addresses a revered sage and explains the cosmic foundation: the world’s vast cycle proceeds by Vishnu, whose eternal abode is the origin-point from which all creations emerge, and in whom the whole universe rests.