Shloka 9
Jvarotpatti — The Origin and Distribution of Jvara
Fever
Devanagari script
पज्चैव तानि कालक्ष भावाभावौ च केवलौ । अष्टौ भूतानि भूतानां शाश्वतानि भवात्ययौ,पाँच महाभूत, काल तथा विशुद्ध भाव और अभाव अर्थात् नित्य आत्मतत्त्व और परिवर्तनशील महत्तत््व--ये आठ तत्त्व नित्य हैं। ये ही चराचर प्राणियोंकी उत्पत्ति और प्रलयके अधिष्ठान हैं
Transliteration
pañcaiva tāni kālaś ca bhāvābhāvau ca kevalau | aṣṭau bhūtāni bhūtānāṃ śāśvatāni bhavātyayau ||
Translation
Asita sprach: „Jene fünf (großen Elemente) und die Zeit, dazu reines Sein und reines Nichtsein allein—das sind die acht ewigen Prinzipien. Sie stehen als tragender Grund für das Entstehen und Vergehen aller Wesen und lenken sowohl ihr Hervortreten als auch ihr Dahinschwinden.“
Word by Word
पञ्चfive
पञ्च:
Karta
TypeAdjective
Rootपञ्च
FormNeuter, Nominative, Plural
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तानिthose (things)
तानि:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
कालःtime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भावःbeing/existence
भावः:
Karta
TypeNoun
Rootभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
अभावःnon-being/absence
अभावः:
Karta
TypeNoun
Rootअभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
केवलौthe two alone/only
केवलौ:
Karta
TypeAdjective
Rootकेवल
FormMasculine, Nominative, Dual
अष्टौeight
अष्टौ:
Karta
TypeAdjective
Rootअष्टन्
FormMasculine, Nominative, Plural
भूतानिelements/entities
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
भूतानाम्of beings/of elements
भूतानाम्:
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
शाश्वतानिeternal
शाश्वतानि:
Karta
TypeAdjective
Rootशाश्वत
FormNeuter, Nominative, Plural
भवcoming-to-be/origin
भव:
Karta
TypeNoun
Rootभव
FormMasculine, Nominative, Dual
अत्ययौpassing-away/destruction
अत्ययौ:
Karta
TypeNoun
Rootअत्यय
FormMasculine, Nominative, Dual
Speaker
असित उवाच
Characters & Entities
A
AsitaP
pañca mahābhūtāḥ (five great elements)K
kāla (Time)B
bhāvaA
abhāvaVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes