Shloka 26
Jvarotpatti — The Origin and Distribution of Jvara
Fever
आनन्द: कर्मणां सिद्धि: प्रतिपत्ति: परा गति: | सात््विकस्य निमित्तानि भावान् संश्रयते स्मृति:,आनन्द, सुख, कर्मोकी सिद्धि जाननेकी सामर्थ्य और उत्तम गति--ये चार सात्त्विक भाव हैं। सात्विक पुरुषकी स्मृति इन्हीं चार निमित्तोंका आश्रय लेती है अर्थात् सात्त्विक पुरुष जाग्रत् कालकी भाँति स्वप्नमें भी आनन्द आदि भावोंका ही स्मरण करता है
Ānandaḥ karmaṇāṁ siddhiḥ pratipattiḥ parā gatiḥ | sāttvikasya nimittāni bhāvān saṁśrayate smṛtiḥ ||
Asita sprach: „Ānanda (Freude), sukha (Wohlbefinden), das gelingende Vollbringen der Handlungen, die Fähigkeit zu rechter Einsicht und das höchste Ziel—dies sind die Stützen der sāttvischen Veranlagung. Das Gedächtnis (smṛti) des sāttvischen Menschen ruht auf eben diesen Zuständen; darum erinnert er sich selbst im Traum, wie im Wachen, an Freude und dergleichen.“
असित उवाच
Educational Q&A
A sāttvika person’s inner life is anchored in four wholesome supports—joy, successful right action, clear understanding, and orientation toward the highest goal. Because memory follows one’s dominant disposition, the sāttvika mind naturally recollects and gravitates toward these uplifting states even in dreams.
In the didactic discourse of Śānti Parva, Asita explains markers of the sāttvika temperament. He describes how mental impressions and recollection (smṛti) align with sattva, shaping both waking conduct and dream-experience toward constructive, dharmic ends.