Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation

चिरायते च संतापाच्चिरं स्वपिति वारित: । आवयोश्िरसंतापाददवेक्ष्य चिरकारिक:,“मेरा बेटा चिरकारी कोई दुःख या संताप प्राप्त होनेपर भी कार्य करनेमें विलम्ब करनेका स्वभाव नहीं छोड़ता है। मना करनेपर भी चिरकालतक सोता रहता है। आज हम दोनों माता-पिताका चिरसंताप देखकर वह अवश्य चिरकारी बने'

cirāyate ca santāpāc ciraṁ svapiti vāritaḥ | āvayoḥ cirasantāpād adavekṣya cirakārikaḥ ||

Bhīṣma sprach: „Selbst wenn der Schmerz brennt, zögert er; und selbst wenn man ihn zurückhält, schläft er noch lange. Wenn er das lang währende Leid von uns beiden—seinen Eltern—sieht, wird er gewiss ganz im Sinne des Namens ‘Cirakārī’ handeln: sich Zeit nehmen, ehe er tut, was zu tun ist.“

चिरायतेdelays / takes long
चिरायते:
Karta
TypeVerb
Rootचिराय (धातु, नामधातु: चिर + आय)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
and
:
TypeIndeclinable
Root
संतापात्from distress / from anguish
संतापात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसंताप
Formपुं, पञ्चमी, एकवचन
चिरम्for a long time
चिरम्:
TypeIndeclinable
Rootचिर
स्वपितिsleeps
स्वपिति:
Karta
TypeVerb
Rootस्वप्
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
वारितःthough forbidden / even when restrained
वारितः:
TypeAdjective
Rootवारित (√वार्/√वृ? causative sense: to restrain/forbid; here PPP)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन, क्त (भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोगः)
आवयोःof us two
आवयोः:
TypePronoun
Rootअहम् (द्विवचन-षष्ठी/सप्तमी रूप: आवयोः)
Formषष्ठी, द्विवचन, उत्तम
चिरसंतापात्from long-lasting distress
चिरसंतापात्:
Apadana
TypeNoun
Rootचिरसंताप
Formपुं, पञ्चमी, एकवचन
अवेक्ष्यhaving seen / observing
अवेक्ष्य:
TypeVerb
Rootअव + ईक्ष्
Formल्यप् (क्त्वान्त/अव्ययभाव), कर्तरि
चिरकारिकःChirakārin (the son named so) / one who acts late
चिरकारिकः:
Karta
TypeNoun
Rootचिरकारिन्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन

भीष्म उवाच

B
Bhishma
C
Cirakārī (as epithet/name)
P
parents (mother and father)