Shloka 17
पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation
गुरुरग्र्य: परो धर्म: पोषणाध्यापनान्वित: । पिता यदाह धर्म: स वेदेष्वपि सुनिश्चित:,“पिता भरण-पोषण करने तथा शिक्षा देनेके कारण पुत्रका प्रधान गुरु है। वह परम धर्मका साक्षात् स्वरूप है। पिता जो कुछ आज्ञा दे, उसे ही धर्म समझकर स्वीकार करना चाहिये। वेदोंमें भी उसीको धर्म निश्चित किया गया है
gurur agryaḥ paro dharmaḥ poṣaṇādhyāpanānvitāḥ | pitā yad āha dharmaḥ sa vedeṣv api suniścitaḥ ||
Bhishma lehrt: „Der Vater ist der vornehmste Guru, weil er sein Kind erhält und unterweist. Darum verkörpert er das höchste Dharma. Was immer der Vater gebietet, soll als Pflicht angenommen werden; denn auch die Veden bekräftigen dies als feststehenden Grundsatz der Rechtschaffenheit.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A father is the primary guru because he both sustains and educates; therefore honoring and following a father’s rightful instruction is presented as a form of supreme dharma, supported by Vedic authority.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma is advising Yudhishthira on ethical duties within social and family life, emphasizing the father’s role as teacher and the moral weight of his guidance.