Shloka 1
Adhyāya 262: Śabda-brahman, Para-brahman, and the Ethics of Tyāga
Kapila–Syūmaraśmi Saṃvāda
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ श्लोक मिलाकर कुल ५५३ श्लोक हैं) नि | अत । 3 #ीि त्रिषष्ट्याधिकद्विशततमो< ध्याय: जाजलिको तुलाधारका आत्मयज्ञविषयक धर्मका उपदेश जाजलिरुवाच अयं प्रवर्तितो धर्मस्तुलां धारयता त्वया । स्वर्गद्वारं च वृत्ति च भूतानामवरोत्स्यते,जाजलिने कहा--वणिक् महोदय! तुम हाथमें तराजू लेकर सौदा तौलते हुए जिस धर्मका उपदेश करते हो, उससे तो स्वर्गका दरवाजा ही बंद किये देते हो और प्राणियोंकी जीविकावृत्तिमें भी रुकावट पैदा करते हो
jājaliḥ uvāca | ayaṁ pravartito dharmas tulāṁ dhārayatā tvayā | svargadvāraṁ ca vṛttiṁ ca bhūtānām avarotsyate ||
Jājali sprach: „Diese Dharma, die du verkündest, während du die Waage in der Hand hältst — eine Lehre, die an Wiegen und Handel gebunden ist — verschließt das Tor zum Himmel und bringt zudem den Lebensunterhalt und die gewohnten Lebensweisen der Wesen ins Stocken.“
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
The verse frames a challenge: moral instruction must not become so rigid or self-righteous that it harms society—by ‘closing heaven’ (undermining true merit) and by obstructing the legitimate livelihoods of beings.
In the Jājali–Tulādhāra dialogue, Jājali responds critically to Tulādhāra’s preached dharma, accusing it of being socially disruptive—especially to ordinary economic life symbolized by the merchant’s balance-scale.