Shloka 38
कपिल–स्यूमरश्मि संवादः
Kapila and Syūmaraśmi on Renunciation, Householder Support, and Epistemic Authority
हत्वा सत्त्वानि खादन्ति तान् कथं न विगर्हसे । मानुषा मानुषानेव दासभावेन भुज्जते,जो लोग बैलोंको बधिया करके बाँधते-नाथते, उनसे भारी बोझ ढुलाते और उनका दमन करके उन्हें कामपर निकालते हैं, जो कितने ही जीवोंको मारकर खा जाते हैं, मनुष्य होकर मनुष्योंको दास बनाकर और उनके परिश्रमका फल आप भोगते हैं, उनकी तुम निन्दा क्यों नहीं करते हो?
hatvā sattvāni khādanti tān kathaṁ na vigarhase | mānuṣā mānuṣān eva dāsabhāvena bhuñjate ||
Tulādhāra stellt selektive moralische Empörung in Frage: Menschen töten Lebewesen und essen sie—warum verurteilst du sie nicht? Und Menschen behandeln sogar andere Menschen als Sklaven und verzehren die Früchte ihrer Arbeit. Wenn solche Gewalt und Ausbeutung geduldet werden, auf welcher Grundlage wird dann eine einzelne Praxis herausgegriffen, um sie zu tadeln? Der Vers übt eine ethische Kritik an Heuchelei und fordert konsequente Maßstäbe des Dharma gegenüber allen Wesen.
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
The verse teaches ethical consistency: if one condemns harm in one form, one must also condemn other widespread harms—killing creatures for food and exploiting humans as slaves. Dharma requires non-violence and fairness applied without hypocrisy.
Tulādhāra is responding in a moral debate, rebuking selective condemnation. He points to common social practices—slaughtering animals and enslaving humans—to question the listener’s standards and to redirect the discussion toward broader, principled dharma.