Shloka 22

Yoga-kṛtya (योककृत्य) — Vyāsa on Sense-Restraint, Obstacles, and Brahman-Realization

Devanagari script

तपो निः:श्रेयसं जन्तोस्तस्य मूलं शमो दम: । तेन सर्वानिवाप्नोति यान्‌ कामान्‌ मनसेच्छति,तप ही जीवके कल्याणका मुख्य साधन है। तपका मूल है शम और दम। पुरुष अपने मनसे जिन-जिन कामनाओंको पाना चाहता है, उन सबको वह तपस्यासे प्राप्त कर लेता है

Transliteration

tapo niḥśreyasaṃ jantostasya mūlaṃ śamo damaḥ | tena sarvān ivāpnoti yān kāmān manasecchati ||

Translation

Vyāsa sprach: Für ein lebendes Wesen ist Askese (tapas) ein unmittelbares Mittel zum höchsten Heil. Die Wurzel dieser Askese sind innere Ruhe (śama) und Selbstzucht (dama). Durch eine solche Disziplin erlangt der Mensch alle Ziele und Erfüllungen, die der Geist auf rechte Weise begehrt.

Word by Word

तपःausterity, penance

निःश्रेयसम्highest good, final beatitude

जन्तोःof a creature/person

तस्यof that (of it)

मूलम्root, basis

शमःtranquility, mental restraint

दमःself-control (of senses)

तेनby that (by it)

सर्वान्all

इवas if, indeed (emphatic/particle)

आप्नोतिattains, obtains

यान्which (those whom/which)

कामान्desires, wished-for objects

मनसाwith the mind

इच्छतिdesires, wishes

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

Vyāsa

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes