Shloka 17
Yoga-kṛtya (योककृत्य) — Vyāsa on Sense-Restraint, Obstacles, and Brahman-Realization
हिंस्राहिंस्रे मृदुक्ूरे धर्माधमावृतानृते । तद्धाविता: प्रपद्यन्ते तस्मात् तत् तस्य रोचते,एक जन्ममें मनुष्य हिंसा-अहिंसा, कोमलता-कठोरता, धर्म-अधर्म और सच-झूठ आदि जिन गुणों या दोषोंको अपनाता है, दूसरे जन्ममें भी उनके संस्कारोंसे प्रभावित होकर उन्हीं गुणोंको वह पसंद करता और वैसे ही कार्योमें लग जाता है
hiṃsrāhiṃsre mṛdukrūre dharmādharmāvṛtānṛte | taddhāvitāḥ prapadyante tasmāt tat tasya rocate ||
Vyāsa erläutert, dass die Neigungen eines Menschen durch das geprägt werden, wofür er sich immer wieder entscheidet: Gewalt oder Gewaltlosigkeit, Sanftmut oder Grausamkeit, Recht oder Unrecht, Wahrheit oder Lüge. Von diesen eingewurzelten Dispositionen getrieben, wendet er sich erneut denselben Arten von Handlungen zu; darum erscheint ihm, was er gepflegt hat, angenehm und natürlich — selbst in einer späteren Geburt.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Repeated choices create deep impressions (saṃskāras) that shape one’s likes, character, and conduct; thus a person naturally gravitates toward the same moral patterns—violence or non-violence, truth or falsehood—even across births.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Vyāsa states a general principle of ethical causality: cultivated dispositions drive future behavior, explaining why people persist in certain virtues or vices.