Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana

River-of-Saṃsāra Metaphor

“तुम्हारी राज्यलक्ष्मी नष्ट हो गयी। तुम अपने धन-वैभवसे हाथ धो बैठे। इतनेपर भी जो तुम्हें शोक नहीं होता है, यह दूसरोंके लिये बड़ा कठिन है। तीनों लोकोंका राज्य नष्ट हो जानेपर भी तुम्हारे सिवा दूसरा कौन जीवित रहनेके लिये उत्साह दिखा सकता है? ।। एतच्चान्यच्च परुषं ब्रुवन्तं परिभूय तम्‌ । श्रुत्वा सुखमसम्भ्रान्तो बलिवैंरोचनो<ब्रवीत्‌

rājyalakṣmīr naṣṭā te; dhanavaibhavāt tvaṁ hīnaḥ. tathāpi yadi te śoko na bhavati, tad anyeṣāṁ mahad durghaṭam. trailokyarājyasya nāśe ’pi tvadṛte ’nyaḥ kaḥ prāṇadhāraṇāyotsāhaṁ darśayet? etac cānyac ca paruṣaṁ bruvantaṁ paribhūya tam, śrutvā sukham asambhrānto balir vairocano ’bravīt.

Bhīṣma sprach: „Dein königliches Glück ist vernichtet; du bist von Reichtum und Glanz entblößt. Und dennoch trauerst du nicht — das ist für andere überaus schwer. Selbst wenn die Herrschaft über die drei Welten verloren ginge, wer außer dir könnte noch den Willen zum Weiterleben zeigen?“ Als er diese und andere harte Worte vernahm und ihn geringachtete, erwiderte Bali Vairocana ruhig, ohne Erregung.

एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्यत्other (thing)
अन्यत्:
Karma
TypePronoun
Rootअन्यद्
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
परुषम्harsh (speech)
परुषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरुष
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रुवन्तम्speaking
ब्रुवन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootब्रू
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
परिभूयhaving disregarded / having insulted
परिभूय:
TypeVerb
Rootपरि + भू
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
सुखम्comfortably / with ease
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
असम्भ्रान्तःunperturbed, not agitated
असम्भ्रान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-सम्भ्रान्त
FormMasculine, Nominative, Singular
बलिःBali
बलिः:
Karta
TypeNoun
Rootबलि
FormMasculine, Nominative, Singular
वैरोचनःson of Virocana (epithet of Bali)
वैरोचनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैरोचन
FormMasculine, Nominative, Singular
अब्रवीत्said / spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhishma
B
Bali Vairocana
T
trailokya (the three worlds)
R
rājyalakṣmī (royal fortune)