Shloka 23
प्रलय-प्रक्रिया (Pralaya Process) — Guṇa-Withdrawal and Pratisaṃcara
शक्र उवाच आप एव मनजुष्येषु द्रवन्त्य: परिचारिणी: । तास्ते पादं तितिक्षन्तामलमापस्तितिक्षितुम्,इन्द्रने कहा--लक्ष्मी! मनुष्यलोकमें जल ही सब ओर प्रवाहित होता है; अतः वही तुम्हारे दूसरे पैरका भार सहन करे; क्योंकि जल इस कार्यके लिये पूर्ण समर्थ है
śakra uvāca āpa eva manuṣyeṣu dravantyaḥ paricāriṇyaḥ | tāste pādaṃ titikṣantām alam āpas titikṣitum ||
Śakra sprach: „In der Menschenwelt sind es allein die Wasser, die überallhin fließen wie dienende Begleiter. Mögen diese Wasser deinen Fuß tragen; die Wasser sind völlig imstande, diese Last zu ertragen.“
शक्र उवाच
Educational Q&A
Endurance (titikṣā) and suitability: the burden should be placed where it can be borne without harm, and the capacity to sustain is itself a virtue aligned with cosmic order.
Indra (Śakra) explains that in the human realm waters move everywhere like attendants, so they should bear the (symbolic) foot—i.e., accept and sustain the assigned share of a burden because they are capable of it.