Shloka 10
कालनिर्णयः, युगधर्मवर्णनम्, सृष्टिक्रमश्च
Time-Reckoning, Yuga-Dharma, and the Sequence of Creation
ये त्वेवें नाभिजानन्ति रजोमोहपरायणा: । ते कृच्छूं प्राप्प सीदन्ति बुद्धिर्येषां प्रणश्यति,जो लोग रजोगुण (काम-क्रोध) और मोहके वशीभूत हो इस बातको भलीभाँति नहीं जानते हैं तथा जिनकी बुद्धि नष्ट हो जाती है, वे संकटमें पड़नेपर बहुत दुखी होते हैं
ye tv evaṁ nābhijānanti rajo-moha-parāyaṇāḥ | te kṛcchraṁ prāpya sīdanti buddhir yeṣāṁ praṇaśyati ||
Doch jene, die sich Leidenschaft (rajas) und Verblendung hingeben und dies nicht wahrhaft erkennen—deren Unterscheidungsvermögen zugrunde gegangen ist—sinken, wenn das Unheil über sie kommt, in Bedrängnis. Die Lehre macht deutlich: Unwissen, genährt von Begehren, Zorn und Täuschung, lässt die innere Führung zusammenbrechen und macht Leiden in der Krise unvermeidlich.
श॒क्र उवाच
Educational Q&A
When the mind is dominated by rajas (passionate impulses such as desire and anger) and moha (delusion), true understanding is lost; with the loss of buddhi (discernment), a person collapses in hardship. Ethical steadiness depends on clarity of intellect rather than impulsive drives.
Śakra (Indra) is instructing his listener in a didactic context within Śānti Parva, contrasting those who understand the right principle with those overwhelmed by passion and delusion; he explains the consequence: such people become miserable and sink when difficulties arise.