Shloka 10
Adhyāya 222 — ब्रह्मस्थानप्राप्ति: मोक्षधर्मे समत्वव्रतम्
Attaining the Brahman-Station: The Vow of Equanimity in Mokṣadharma
अथ ते लक्ष्यते बुद्धि: समा बालजनैरिह । आत्मानं मन्यमान: सन् श्रेय: किमिह मन्यसे,“आपकी बुद्धि बालकोंके समान राग-द्वेषसे रहित दिखायी देती है। आप आत्माका अनुभव करते हैं, इसीलिये आपकी ऐसी स्थिति है; अतः मैं पूछता हूँ कि इस जगत्में आप किसको आत्मज्ञानका सर्वश्रेष्ठ साधन मानते हैं?
atha te lakṣyate buddhiḥ samā bālajanair iha | ātmānaṃ manyamānaḥ san śreyaḥ kim iha manyase ||
Bhīṣma sprach: „Hier zeigt sich dein Verstand gleichmäßig und unparteiisch—frei von den kindischen Ausschlägen von Anhaftung und Abneigung. Da du im Gewahrsein des Selbst verweilst, stehst du in einem solchen Zustand. Darum frage ich dich: Was hältst du in dieser Welt für das höchste Mittel zur Selbsterkenntnis und zum höchsten Heil?“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Equanimity—freedom from rāga (attachment) and dveṣa (aversion)—is presented as a visible sign of Self-abidance. Bhishma frames a dharmic inquiry: among worldly options, which discipline or means most effectively leads to ātmājñāna (knowledge of the Self) and śreyas (the highest good).
In the Shanti Parva’s instruction-dialogue, Bhishma addresses a spiritually mature interlocutor whose calm, impartial intellect is evident. Recognizing this as rooted in Self-awareness, Bhishma asks them to state what they consider the सर्वोत्तम practical means for attaining Self-knowledge and ultimate welfare.