Shloka 13
अध्याय २२० — बलिवासवसंवादः
Bali–Vāsava Dialogue on Kāla and Steadfastness
दुर्गमं सर्वभूतानां प्रायपन् मोदते सुखी,दमनशील पुरुष समस्त प्राणियोंको दुर्लभ वस्तुएँ देकर--दूसरोंको सुख पहुँचाकर स्वयं सुखी और प्रमुदित होता है। जो सम्पूर्ण प्राणियोंके हितमें लगा रहता और किसीसे द्वेष नहीं करता है, वह बहुत बड़े जलाशयकी भाँति गम्भीर होता है। उसके मनमें कभी क्षोभ नहीं होता तथा वह सदा ज्ञानानन्दसे तृप्त एवं प्रसन्न रहता है
durgamaṁ sarvabhūtānāṁ prāyapan modate sukhī | damaṇaśīlaḥ puruṣaḥ samasta-prāṇibhyo durlabhāni vastūni dattvā—parān sukhaṁ prāpya svayaṁ sukhī ca pramudito bhavati | yaḥ sarva-prāṇi-hite yuktaḥ san kasyacid dveṣaṁ na karoti, sa mahā-jalāśaya iva gambhīraḥ | tasya manasi kadācit kṣobho na bhavati, sa ca sadā jñānānandena tṛptaḥ prasannaś ca tiṣṭhati ||
Bhishma spricht: Ein selbstbeherrschter Mann findet Freude daran, allen Wesen das zu schenken, was schwer zu erlangen ist; indem er andere glücklich macht, wird er selbst glücklich und tief beglückt. Wer dem Wohl jedes Geschöpfes dient und niemanden hasst, wird tief wie ein gewaltiges Wasserbecken. In seinem Geist gibt es niemals Aufruhr; er bleibt stets zufrieden und gelassen, erfüllt von der Wonne, die aus Erkenntnis erwächst.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True happiness arises from disciplined generosity and universal goodwill: giving even rare goods for the benefit of all beings, without hatred, makes one deep, unagitated, and steadily content in the bliss of wisdom.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising Yudhishthira, describing the qualities of an ideal, self-controlled person—one who benefits all creatures, avoids enmity, and remains inwardly calm like a great lake.