Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra

Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability

द्रव्यत्यागे तु कर्माणि भोगत्यागे व्रतान्यपि । सुखत्यागे तपो योगं सर्वत्यागे समापना,शास्त्रोंमें द्रव्यका त्याग करनेके लिये यज्ञ आदि कर्म, भोगका त्याग करनेके लिये व्रत, दैहिक सुखोंके त्यागके लिये तप और सब कुछ (अहंता, ममता, आसक्ति, कामना आदि) त्याग देनेके लिये योगके अनुष्ठानकी आज्ञा दी गयी है। यही त्यागकी चरम सीमा है

Bhīṣma uvāca: dravya-tyāge tu karmāṇi bhoga-tyāge vratāny api | sukha-tyāge tapo yogaṃ sarva-tyāge samāpanā ||

Bhīṣma sprach: Um Reichtum zu entsagen, schreiben die Schriften rituelle Handlungen wie Opfer vor; um Genüsse zu entsagen, schreiben sie Gelübde vor; um körperliche Lust zu entsagen, schreiben sie Askese vor; und um allem zu entsagen—Ego, Besitzanspruch, Anhaftung und Verlangen—schreiben sie die Disziplin des Yoga vor. Dies gilt als die höchste Grenze der Entsagung.

द्रव्यत्यागेin the renunciation of wealth
द्रव्यत्यागे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्रव्य-त्याग
FormMasculine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कर्माणिritual acts (works)
कर्माणि:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Nominative, Plural
भोगत्यागेin the renunciation of enjoyments
भोगत्यागे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभोग-त्याग
FormMasculine, Locative, Singular
व्रतानिvows/observances
व्रतानि:
Karta
TypeNoun
Rootव्रत
FormNeuter, Nominative, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सुखत्यागेin the renunciation of pleasure
सुखत्यागे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसुख-त्याग
FormMasculine, Locative, Singular
तपःausterity
तपः:
Karta
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Nominative, Singular
योगम्yoga (discipline)
योगम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Accusative, Singular
सर्वत्यागेin the renunciation of everything
सर्वत्यागे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्व-त्याग
FormMasculine, Locative, Singular
समापनाcompletion/culmination
समापना:
Karta
TypeNoun
Rootसमापन
FormFeminine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma