Shloka 11
Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
कल्कापेतामपरुषामनृशंसामपैशुनाम् । ईदृगल्पं च वक्तव्यमविक्षिप्तेन चेतसा,जो सूक्ष्म धर्मको देखता और उत्तम वचन बोलना चाहता हो, उसको ऐसी बात कहनी चाहिये जो सत्य होनेके साथ ही हिंसा और परनिन्दासे रहित हो। जिसमें शठता, कठोरता, क्रूरता और चुगली आदि दोषोंका सर्वथा अभाव हो, ऐसी वाणी भी बहुत थोड़ी मात्रामें और सुस्थिर चित्तसे बोलनी चाहिये
kalkāpetām aparuṣām anṛśaṃsām apaiśunām | īdṛg-alpaṃ ca vaktavyam avikṣiptena cetasā ||
Bhīṣma sprach: „Man soll Worte sprechen, die frei von Unreinheit sind, nicht hart, nicht grausam und nicht von Verleumdung befleckt. Selbst solche Rede soll nur in geringem Maß und mit festem, unzerstreutem Geist geäußert werden — besonders von dem, der die Feinheit des Dharma erkennt und wahrhaft Heilsames sagen will.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Speech should be ethically purified: truthful yet non-harmful, gentle, compassionate, and free from slander; moreover, even good speech should be measured and spoken with a steady, undistracted mind.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on dharma and proper conduct; here he gives a rule of disciplined speech as part of ethical living and self-mastery.