Shloka 22
Vimokṣa-niścaya: Pañcaśikha’s Analysis of Aggregates, Guṇas, and Tyāga (मोक्षनिर्णयः)
सत्त्वस्यथ रजसश्वैव तमसश्न निबोध तान् । प्रसादो हर्षजा प्रीतिरसंदेहो धृति: स्मृति: । एतान् सत्त्वगुणान् विद्यादिमान् राजसतामसान्,अब मैं तुम्हें सत््वगुण, रजोगुण और तमोगुणके कार्य बताता हूँ, सुनो। प्रसन्नता, हर्षजनित प्रीति, संदेहका अभाव, धैर्य और स्मृति--इन सबको सत्त्वगुणके कार्य समझो। काम, क्रोध, प्रमाद, लोभ, मोह, भय, क्लान्ति, विषाद, शोक, अप्रसन्नता, मान, दर्प और अनार्यता--इन्हें रजोगुण और तमोगुणके कार्य समझना चाहिये
sattvasya atha rajasaś caiva tamasaś ca nibodha tān | prasādo harṣajā prītir asaṃdeho dhṛtiḥ smṛtiḥ | etān sattvaguṇān vidyād imān rājasatāmasān |
Bhishma sprach: „Versteht nun die Wirkungen der drei Qualitäten—sattva, rajas und tamas. Seelenruhe, aus Freude geborene Zuneigung, Zweifellosigkeit, Standhaftigkeit und Erinnerung—dies ist als Wirken von sattva zu erkennen. Hingegen sind Regungen wie Begehren und Zorn, dazu Nachlässigkeit, Gier, Verblendung, Furcht, Ermattung, Niedergeschlagenheit, Kummer, Missvergnügen, Stolz, Überheblichkeit und unziemliches Betragen als Wirken von rajas und tamas zu begreifen.“
भीष्म उवाच