Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

जनकस्य मोक्षमार्गप्रश्नः तथा पञ्चशिखोपदेश-प्रस्तावः | Janaka’s Path to Liberation: Prelude to Pañcaśikha’s Instruction

तत्कारणैहिं संयुक्त कार्यसंग्रहकारकम्‌ । येनैतद्‌ वर्तते चक्रमनादिनिधनं महत्‌,इन कारणोंसे युक्त होकर जीव कर्मोंका संग्रह करता है। कर्मोंसे वासना और वासनाओंसे पुनः कर्म होते हैं। इस प्रकार यह अनादि, अनन्त महान्‌ संसार-चक्र चलता रहता है

tatkāraṇaiḥ saṁyuktaḥ kārya-saṅgraha-kārakam | yenaitad vartate cakram anādi-nidhanaṁ mahat ||

Bhishma sprach: Ausgestattet mit jenen kausalen Faktoren häuft das verkörperte Wesen Handlungen an und bewahrt sie auf. Aus Handlungen entstehen latente Prägungen und Begierden, und aus Begierden werden wiederum Handlungen geboren. So dreht sich das große Rad des weltlichen Daseins—ohne Anfang und ohne Ende—unaufhörlich weiter.

तत्that (thing/this)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, nominative/accusative, singular
कारणैःby causes
कारणैः:
Karana
TypeNoun
Rootकारण
Formneuter, instrumental, plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
संयुक्तम्joined/associated
संयुक्तम्:
TypeAdjective
Rootसंयुक्त
Formneuter, nominative/accusative, singular
कार्य-संग्रह-कारकम्the agent/cause of accumulating actions (works)
कार्य-संग्रह-कारकम्:
TypeNoun
Rootकारक
Formneuter, nominative/accusative, singular
येनby which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
Formneuter, instrumental, singular
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
Formneuter, nominative/accusative, singular
वर्ततेturns/continues/exists
वर्तते:
TypeVerb
Rootवृत्
Formpresent, Atmanepada, third, singular
चक्रम्wheel/cycle
चक्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootचक्र
Formneuter, nominative/accusative, singular
अनादि-निधनम्beginningless and endless (lit. without beginning and end)
अनादि-निधनम्:
TypeAdjective
Rootनिधन
Formneuter, nominative/accusative, singular
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
Formneuter, nominative/accusative, singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
S
saṁsāra-cakra (the wheel/cycle of worldly existence)