Shloka 31
Vyaktāvyakta-Viveka and Nivṛtti as Paramā Gati
Manifest–Unmanifest Discrimination and the Supreme Path of Withdrawal
शब्द: स्पर्शक्ष रूपं च रसो गन्धस्तथैव च । विज्ञेयं व्यापकं चित्तं तेषु सर्वगतं मन:,शब्द, स्पर्श, रूप, रस और गन्ध--ये पाँच विषय हैं तथा इनमें व्यापक जो चित्त है, उसीको मन समझना चाहिये। मन सर्वगत कहा गया है
śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca raso gandhas tathaiva ca | vijñeyaṃ vyāpakaṃ cittaṃ teṣu sarvagataṃ manaḥ ||
Bhīṣma sprach: „Klang, Berührung, Gestalt, Geschmack und Geruch—das sind die fünf Gegenstände der Erfahrung. Erkennt, dass der Geist jenes allumfassende Bewusstsein (citta) ist, das sich durch sie alle hindurch erstreckt; darum heißt es, der Geist sei überall gegenwärtig und bewege sich durch jedes Feld der Sinneswahrnehmung.“
भीष्म उवाच