Shloka 7
Śarīrin, Buddhi, and the Limits of Sense-Perception (इन्द्रियबुद्धिशरीरिविचारः)
प्रेयाण्यपि च सर्वाणि जह्याद् ध्यानेन योगवित् | पज्चवर्गप्रमाथीनि नेच्छेच्चैतानि वीर्यवान्,योगको जाननेवाले समर्थ पुरुषको चाहिये कि कानोंके द्वारा शब्द न सुने, त्वचासे स्पर्शका अनुभव न करे, आँखसे रूपको न देखे और जिह्ढासे रसोंको ग्रहण न करे एवं ध्यानके द्वारा समस्त सूँघने योग्य वस्तुओंको भी त्याग दे तथा पाँचों इन्द्रियोंको मथ डालनेवाले इन विषयोंकी कभी मनसे भी इच्छा न करे
bhīṣma uvāca | preyāṇy api ca sarvāṇi jahyād dhyānena yogavit | pañcavarga-pramāthīni necchec caitāni vīryavān |
Bhīṣma sprach: Selbst die angenehmen Sinnesobjekte soll ein Kenner des Yoga durch Meditation aufgeben. Ein Mann von standhafter Kraft soll jene Sinnesobjekte nicht einmal begehren, die die fünffache Gruppe der Vermögen gewaltsam aufwühlen.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches indriya-nigraha (restraint of the senses): even pleasurable sense-objects should be abandoned through meditation, and one should not entertain desire for those objects that agitate the five senses and destabilize the mind.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Bhishma advises the listener on yogic practice: the yogin should withdraw from sense-pleasures and, by sustained meditation, refuse even mental craving for sensory objects.