Shloka 6
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
यतः: सृष्टानि तत्रैव तानि यान्ति पुनः पुनः । महाभूतानि भूतेभ्य: सागरस्योर्मयो यथा,जैसे लहरें समुद्रसे प्रकट होकर फिर उसीमें लीन हो जाती हैं, उसी प्रकार ये पाँच महाभूत भी जिस परमात्मासे उत्पन्न हुए हैं, उसीमें सब प्राणियोंके सहित बारंबार लीन होते हैं
yataḥ sṛṣṭāni tatraiva tāni yānti punaḥ punaḥ | mahābhūtāni bhūtebhyaḥ sāgarasyormayo yathā ||
Bhishma sprach: „Aus eben jener Quelle, aus der sie erschaffen werden, kehren sie immer wieder in dieselbe Quelle zurück. Wie Wellen aus dem Ozean aufsteigen und wieder in ihm vergehen, so verschmelzen auch die fünf großen Elemente — zusammen mit allen Wesen — wieder und wieder im Höchsten, aus dem sie hervorgegangen sind.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
All manifested things, including the five great elements and living beings, repeatedly arise from an ultimate source and dissolve back into it. Recognizing this cycle supports detachment, reduces grief over change, and steadies one in dharma.
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhishthira, Bhishma explains metaphysical principles of creation and dissolution, using the ocean-and-waves analogy to illustrate how the elements and beings emerge and return to the same supreme reality.