Shloka 56
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
एतां बुद्ध्वा नर: सर्वा भूतानामागतिं गतिम् | अवेक्ष्य च शनैर्बुद्धया लभते शमनं तत:,जो मनुष्य बुद्धिसे जीवोंके इस आवागमनपर शनै:-शनै: विचार करके उस विशुद्ध एवं उत्तम आध्यात्मिक ज्ञानको प्राप्त कर लेता है, वह परम शान्ति पाता है
etāṁ buddhvā naraḥ sarvā bhūtānām āgatiṁ gatiṁ | avekṣya ca śanair buddhyā labhate śamanaṁ tataḥ ||
Bhishma sprach: Hat einer dies erkannt—wie alle Wesen kommen und gehen, ihren immer wiederkehrenden Lauf von Ankunft und Abschied—und betrachtet es dann beharrlich, Schritt um Schritt, mit klarem Unterscheidungsvermögen, so erlangt er danach wahre Besänftigung: den höchsten Frieden, geboren aus geläutertem geistigem Wissen.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
By understanding the cyclical coming-and-going of beings (saṁsāra) and reflecting on it steadily with discernment, one gains purified spiritual insight that culminates in śamana—deep inner pacification and supreme peace.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising on liberation-oriented wisdom: he points to contemplative inquiry into the transient movement of life as the method by which a seeker gradually reaches lasting peace.