Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Jñāna-yoga and Karma-phala: Manu–Bṛhaspati on Akṣara and the Limits of Mantra

धर्मो योनिर्मनुष्याणां देवानाममृतं दिवि । प्रेत्यभावे सुखं धर्माच्छश्वत्तैरुपभुज्यते,धर्म ही मनुष्योंकी योनि है। वही स्वर्गमें देवताओंका अमृत है। धर्मात्मा मनुष्य मरनेके पश्चात्‌ धर्मके ही बलसे सदा सुख भोगते हैं

dharmo yonir manuṣyāṇāṁ devānām amṛtaṁ divi | pretyabhāve sukhaṁ dharmāc chaśvattair upabhujyate ||

Bhīṣma sprach: Dharma ist der Schoß und die Quelle, aus der menschliches Leben Gestalt gewinnt; und im Himmel ist es der Nektar der Unsterblichkeit der Götter. Nach dem Tod genießen die Rechtschaffenen fortwährend Wohlergehen, getragen von der Kraft des Dharma selbst.

धर्मःdharma, righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
योनिḥsource, womb, origin
योनिḥ:
Karta
TypeNoun
Rootयोनि
FormFeminine, Nominative, Singular
मनुष्याणाम्of humans
मनुष्याणाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Genitive, Plural
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Genitive, Plural
अमृतम्nectar; immortality
अमृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootअमृत
FormNeuter, Nominative, Singular
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Locative, Singular
प्रेत्यhaving departed; after death
प्रेत्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्र-इ (इण्)
Formgerund/absolutive: having gone (i.e., after death)
भावेin the state/condition (of existence)
भावे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभाव
FormMasculine, Locative, Singular
सुखम्happiness, pleasure
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
धर्मात्from dharma; by dharma (as cause)
धर्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
शश्वत्always, perpetually
शश्वत्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootशश्वत्
Formadverb
तैःby them (i.e., by those merits/results)
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
उपभुज्यतेis enjoyed/experienced
उपभुज्यते:
Karta
TypeVerb
Rootउप-भुज्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive/Impersonal usage (bhāve-prayoga possible)

भीष्म उवाच

B
Bhishma
H
humans (manuṣyāḥ)
G
gods (devāḥ)
H
heaven (div)