Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

सत्य–अनृत, प्रकाश–तमस्, स्वर्ग–नरक विवेचनम्

Truth and Untruth as Light and Darkness; Svarga and Naraka as Ethical Consequences

पर्वत उनकी हड्डियाँ हैं, पृथ्वी उनका मेद और मांस है। समुद्र उनका रुधिर है और आकाश उदर है ।। पवनश्चैव निः:श्वासस्तेजो 5ग्निर्निम्नगा: शिरा: । अग्नीषोमोौ तु चन्द्रार्कों नयने तस्य विश्रुते,वायु नि:श्वास है, अग्नि तेज है, नदियाँ नाड़ियाँ हैं, सूर्य और चन्द्रमा जिन्हें अग्नि और सोम भी कहते हैं, ब्रह्माजीके नेत्रोंके रूपमें प्रसिद्ध हैं

parvatā asya asthīni, pṛthivī meda-māṃse; samudrāḥ rudhiraṃ, ākāśaṃ udaram. pavanaś caiva niḥśvāsaḥ, tejo 'gnir, nimnagāḥ śirāḥ; agnīṣomau tu candrārkau, nayane tasya viśrute.

Der Wind ist sein Atem; das Feuer sein Glanz. Die Flüsse sind seine Adern. Sonne und Mond —auch Agni und Soma genannt— sind berühmt als die beiden Augen Brahmās.

पवनःwind
पवनः:
Karta
TypeNoun
Rootपवन
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
निःश्वासःbreath (exhalation)
निःश्वासः:
Karta
TypeNoun
Rootनिःश्वास
FormMasculine, Nominative, Singular
तेजःsplendor/energy
तेजः:
Karta
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Nominative, Singular
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
निम्नगाःrivers (those that flow downward)
निम्नगाः:
Karta
TypeNoun
Rootनिम्नगा
FormFeminine, Nominative, Plural
शिराःveins/channels
शिराः:
Karta
TypeNoun
Rootशिरा
FormFeminine, Nominative, Plural
अग्नीषोमौAgni and Soma
अग्नीषोमौ:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि-सोम
FormMasculine, Nominative, Dual
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
चन्द्रार्कौthe Moon and the Sun
चन्द्रार्कौ:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्र-अर्क
FormMasculine, Nominative, Dual
नयनेtwo eyes
नयने:
Karta
TypeNoun
Rootनयन
FormNeuter, Nominative, Dual
तस्यof him/of that (being)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
विश्रुतेwell-known/famed
विश्रुते:
TypeAdjective
Rootविश्रुत
FormNeuter, Nominative, Dual

भीष्म उवाच

B
Bhishma
B
Brahma (cosmic person/universal form)
M
Mountains
E
Earth
O
Oceans
S
Sky/Space (Akasha)
W
Wind (Vayu)
F
Fire (Agni)
R
Rivers
S
Sun (Surya/Arka)
M
Moon (Chandra)
S
Soma