Shloka 3
प्रजाविसर्ग-तत्त्वनिर्णयः | Cosmogony of Elemental Emergence
Bharadvāja–Bhṛgu Dialogue
द्विजाते: कस्यचित् पार्थ स्वाध्यायनिरतस्य वै । बभूव पुत्रो मेधावी मेधावी नाम नामतः,कुन्तीकुमार! प्राचीन कालमें एक ब्राह्मण थे, जो सदा वेद-शास्त्रोंके स्वाध्यायमें तत्पर रहते थे। उनके एक पुत्र हुआ, जो गुणसे तो मेधावी था ही नामसे भी मेधावी था
dvijāteḥ kasyacit pārtha svādhyāya-niratasya vai | babhūva putro medhāvī medhāvī nāma nāmataḥ ||
Bhīṣma sprach: „O Pārtha, in alter Zeit lebte ein gewisser zweimal Geborener (dvija), ein Brāhmaṇa, der stets dem svādhyāya ergeben war—dem disziplinierten Studium und der Rezitation der Veden und heiligen Lehren. Ihm wurde ein Sohn von scharfem Verstand geboren—weise an Eigenschaften, ja selbst dem Namen nach ‘Medhāvī’ (der Verständige) genannt.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse sets up an ethical exemplar: steadfast commitment to svādhyāya (disciplined sacred study) is presented as a foundational Brahmin virtue, and ‘medhā’ (intelligence) is framed as a valued quality—both as inner merit and as an identity to be lived up to.
Bhishma begins a didactic tale by introducing a devout Brahmin absorbed in Vedic study and his son named Medhāvī, whose intelligence becomes the focal point for the subsequent instruction.