Shloka 26
मृत्यु-काल-प्रबोधनम् (Instruction on Mortality, Time, and Truth) — Mahābhārata, Śānti-parva 169
ये च दोषसमायुक्ता नराः प्रोक्ता मयानघ,निष्पाप नरेश! मैंने जो दोषयुक्त मनुष्य बताये हैं, उन सबमें अधम होते हैं कृतघ्न। वे मित्रोंकी हत्यातक कर डालते हैं। ऐसे दुराचारी नराधमोंको दूरसे ही त्याग देना चाहिये। यह सबका निश्चय है
bhīṣma uvāca | ye ca doṣa-samāyuktā narāḥ proktā mayānagha, niṣpāpa nareśa! teṣāṃ sarveṣām adhamo bhavati kṛtaghnaḥ | sa mitra-vadhyam api karoti | tādṛśān durācārān narādhamān dūrata eva tyajet | eṣa sarveṣāṃ niścayaḥ |
Bhishma sprach: „O makelloser König, unter all den Menschen, die ich als mit Fehlern behaftet beschrieben habe, ist der Undankbare der Niedrigste. Ein solcher kann sogar so weit gehen, seine Freunde zu töten. Darum soll man jene verwerflichen Männer von verderbtem Wandel schon aus der Ferne meiden. Dies ist die feststehende Überzeugung aller.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Gratitude is a foundational virtue in dharma; ingratitude (kṛtaghnatā) marks the lowest character because it can drive a person to betray and even destroy benefactors and friends. Such people should be avoided decisively.
In Bhishma’s instruction to the king during the Śānti Parva, he classifies moral faults and singles out the ungrateful person as the worst, advising the ruler to keep distance from such corrupt individuals for personal and social safety.