Shloka 43
Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
युधिछिर उवाच निःसंशयं निश्चितधर्मशास्त्रा: सर्वे भवन्तो विदितप्रमाणा: । विज्ञातुकामस्य ममेह वाक्य- मुक्त यद्धै नैष्ठिकं तच्छुतं मे । इदं त्ववश्यं गदतो ममापि वाक््यं निबोधध्वमनन्यभावा:,युधिष्ठिर बोले--बन्धुओ! इसमें संदेह नहीं कि आपलोग धर्मशास्त्रोंके सिद्धान्तोंपर विचार करके एक निश्चयपर पहुँच चुके हैं। आपलोगोंको प्रमाणोंका भी ज्ञान प्राप्त है। मैं सबके विचार जानना चाहता था, इसलिये मेरे सामने यहाँ आपलोगोंने जो अपना-अपना निश्चित सिद्धान्त बताया है, वह सब मैंने ध्यानसे सुना है। अब आप, मैं जो कुछ कह रहा हूँ, मेरी उस बातको भी अनन्यचित्त होकर अवश्य सुनिये
Yudhiṣṭhira uvāca—niḥsaṁśayaṁ niścita-dharmaśāstrāḥ sarve bhavanto vidita-pramāṇāḥ | vijñātukāmasya mameha vākyaṁ yuktā yad dhai naiṣṭhikaṁ tac chrutaṁ me | idaṁ tv avaśyaṁ gadato mamāpi vākyaṁ nibodhadhvam ananya-bhāvāḥ ||
Yudhiṣṭhira sprach: “Brüder! Ohne Zweifel habt ihr alle nach Prüfung der Lehren der Dharmaśāstras feste Schlussfolgerungen gewonnen, und ihr seid mit den maßgeblichen Beweismitteln wohl vertraut. Da ich eure Ansichten kennenlernen wollte, habe ich aufmerksam jede der hier vorgetragenen, gefestigten Lehrmeinungen vernommen. Nun hört auch—mit ungeteilter Aufmerksamkeit—auf das, was ich ebenfalls zu sagen im Begriff bin.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Ethical inquiry should be grounded in śāstra and pramāṇa, but it also requires disciplined dialogue: hearing others’ settled views carefully and then presenting one’s own position with clarity, asking the audience for single-minded attention.
In the Śānti Parva’s reflective setting, Yudhiṣṭhira addresses respected interlocutors who have offered their conclusions on dharma. He acknowledges their learning and the validity of their reasoning, states that he has listened, and now requests that they listen attentively as he presents his own view.