Shloka 41
Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
प्राज्ञ: सुहृच्चन्दनसारलिप्तो विचित्रमाल्याभरणैरुपेत: । ततो वच: संग्रहविस्तरेण प्रोक्त्वाथ वीरान् विरराम भीम:,बुद्धिमान, सुहृद, चन्दनसारसे चर्चित तथा विचित्र मालाओं और आभूषणोंसे विभूषित भीमसेन उन वीर बन्धुओंसे संक्षेप और विस्तारपूर्वक पूर्वोिक्त वचन कहकर चुप हो गये
prājñaḥ suhṛcchandanasāralipto vicitramālyābharaṇair upetaḥ | tato vacaḥ saṃgrahavistareṇa proktvātha vīrān virarāma bhīmaḥ ||
“Daraufhin wandte sich der weise Bhīma—ein herzlich gesinnter Freund, mit dem Wesen des Sandelholzes gesalbt und mit bunten Girlanden und Schmuck geziert—an jene heldenhaften Verwandten; bald sprach er knapp, bald ausführlich, wie es der Anlass verlangte. Nachdem er seine Worte dargelegt hatte, schwieg er.”
भीमयेन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined and context-sensitive speech: a wise person conveys counsel with both brevity and elaboration as needed, and then practices restraint by stopping at the right time.
Bhīma, described as dignified and ceremonially adorned, finishes addressing the assembled heroic kinsmen—having spoken in both summary and detailed form—and then becomes silent, marking the close of his counsel.