Shloka 25
Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
अनर्थस्य न कामो<स्ति तथार्थो5धर्मिण: कुत: । तस्मादुद्धिजते लोको धर्मार्थाद् यो बहिष्कृत:,निर्धन मनुष्यकी कामना पूर्ण नहीं होती और धर्महीन मनुष्यको धन भी कैसे मिल सकता है। जो पुरुष धर्मयुक्त अर्थसे वज्चित है, उससे सब लोग उद्विग्न रहते हैं
anarthasya na kāmo 'sti tathārtho 'dharmiṇaḥ kutaḥ | tasmād udvijate loko dharmārthād yo bahiṣkṛtaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: „Wer ohne Reichtum ist, dem kann kein Begehren Erfüllung werden; und wer ohne Rechtschaffenheit ist, wie sollte der überhaupt Reichtum besitzen? Darum ist die Welt beunruhigt und auf der Hut vor dem, der von rechtschaffener Wohlfahrt ausgeschlossen ist — vor dem, der keinen auf Dharma gegründeten Lebensunterhalt hat.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Desire (kāma) depends on means (artha), but artha that is stable and socially acceptable depends on dharma. A person cut off from dharma-grounded prosperity becomes a source of anxiety for society, because lack of righteous means tends to produce insecurity, mistrust, and harmful conduct.
In Śānti Parva’s instruction on governance and ethics, Vaiśampāyana narrates a general moral principle: poverty frustrates desires, and unrighteousness undermines the acquisition of legitimate wealth; consequently, society feels disturbed by one who lacks dharma-based livelihood.