Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः

Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca

तत्र चागत्य चाण्डालो हारण्ये कृतकेतन: । प्रयोजयति चोन्माथं नित्यमस्तंगते रवौ,उसी वनमें एक चाण्डाल भी घर बनाकर रहता था। वह प्रतिदिन सायंकाल सूर्यास्त हो जानेपर वहाँ आकर जाल फैला देता और उसकी ताँतकी डोरियोंको यथास्थान लगा घर जाकर मौजसे सोता था; फिर सबेरा होनेपर वहाँ आया करता था

tatra cāgatya cāṇḍālo hāraṇye kṛtaketanaḥ | prayojayati conmāthaṃ nityam astaṃgate ravau ||

Bhīṣma sprach: „Dorthin kam ein Caṇḍāla und richtete sich in jenem Wald eine Behausung ein. Jeden Tag, sobald die Sonne untergegangen war, ging er an diesen Ort, stellte seine Schlinge auf und befestigte die Schnüre an den rechten Stellen; dann kehrte er heim und schlief unbesorgt. Wenn der Morgen kam, ging er wieder dorthin.“

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
and
:
TypeIndeclinable
Root
आगत्यhaving come
आगत्य:
TypeVerb
Rootआ-गम्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (usage)
चाण्डालःa caṇḍāla (outcaste)
चाण्डालः:
Karta
TypeNoun
Rootचाण्डाल
Formmasculine, nominative, singular
हारण्येin the forest-region
हारण्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहारण्य
Formneuter, locative, singular
कृतकेतनःhaving made a dwelling; with a built abode
कृतकेतनः:
TypeAdjective
Rootकृत-केतन
Formmasculine, nominative, singular
प्रयोजयतिsets in motion; employs; spreads
प्रयोजयति:
TypeVerb
Rootप्र-युज्
Formpresent, indicative, parasmaipada, third, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
उन्माथम्a snare/net-trap (device for catching)
उन्माथम्:
Karma
TypeNoun
Rootउन्माथ
Formmasculine, accusative, singular
नित्यम्always; daily
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
अस्तंगतेwhen (it is) set; at sunset
अस्तंगते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअस्तं-गत
Formmasculine, locative, singular
रवौin/when the sun
रवौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरवि
Formmasculine, locative, singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
C
Caṇḍāla
F
forest (āraṇya)
S
sun (ravi)
S
snare/trap (unmātha)
D
dwelling/house (ketana)