Shloka 15
राजन! वह वेगशाली मृग अपनी इच्छासे ही राजाके निकट आ-आकर पुनः बड़े वेगसे आगे भागता था ।। स तस्य बाणैर्बहुभि: समभ्यस्तो वनेचर: । प्रक्रीडन्निव राजेन्द्र पुनरभ्येति चान्तिकम्,राजेन्द्र! यद्यपि राजाके बहुत-से बाण उसके शरीरमें धँस गये थे, तथापि वह वनचारी मृग खेल करता हुआ-सा बारंबार उनके निकट आ जाता था
bhīṣma uvāca | rājan, sa vegavān mṛgaḥ svayameva rājñaḥ samīpam āgatya punar mahāvegāt purato ’padhāvati sma || sa tasya bāṇair bahubhiḥ samabhyastaḥ vane-caraḥ | prakrīḍann iva rājendra punar abhyeti cāntikam ||
Bhīṣma sprach: „O König, jener schnelle Hirsch kam aus eigenem Antrieb immer wieder nahe an den König heran und schoss dann mit großer Geschwindigkeit wieder voraus. Obwohl er wiederholt von vielen Pfeilen des Königs getroffen worden war, kehrte der im Wald umherstreifende Hirsch stets in seine Nähe zurück, als spiele er—und lockte ihn so immer wieder zur Verfolgung.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when a target seems within reach, repeated provocation can be a trap: a ruler should not let excitement, pride, or fascination override discernment. The deer’s ‘playful’ returns illustrate how the mind can be drawn into unwise pursuit despite clear signs of harm or futility.
A swift deer, though pierced by many arrows, repeatedly comes close to the king and then bolts away again, as if teasing him. The scene functions as an illustrative example within Bhishma’s instruction, highlighting the dynamics of lure, pursuit, and the need for controlled judgment.