Shloka 8
Śīla-prāpti and Śīla-lakṣaṇa (शीलप्राप्ति-शीललक्षणम्) | On the Acquisition and Marks of Character
श्रेष्ठे बुद्धिस्त्रिवर्गस्यथ यदयं प्राप्तुयान्नर: । कर्मणा बुद्धिपूर्वेण भवत्यर्थो न वा पुन:,आसक्ति और फलेच्छाको त्यागकर त्रिवर्गका सेवन किया जाय तो उसका पर्यवसान कल्याणमें ही होता है। यदि मनुष्य उसे प्राप्त कर सके तो बड़े सौभाग्यकी बात है। अर्थसिद्धिके लिये समझ-बूझकर धर्मानुष्ठान करनेपर भी कभी अर्थकी सिद्धि होती है, कभी नहीं होती है
śreṣṭhe buddhis trivargasya yathā yad ayaṃ prāptuyān naraḥ | karmaṇā buddhipūrveṇa bhavaty artho na vā punaḥ ||
Bhishma sprach: „Die höchste Einsicht in die drei Lebensziele (dharma, artha und kāma) ist diese: Wenn ein Mensch sie wahrhaft zu erlangen vermag, ist das ein großes Glück. Selbst wenn man seine Pflichten mit bedachtem, klugem Einsatz erfüllt, um materiellen Erfolg zu gewinnen, wird Reichtum bisweilen erreicht—und bisweilen nicht. Darum: Werden die drei Ziele ohne Anhaftung und ohne Verlangen nach Ergebnissen verfolgt, so neigt ihre Vollendung zum Wohlergehen und zum Günstigen.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even intelligent, well-planned action does not guarantee material gain; therefore one should pursue dharma, artha, and kāma without attachment and without fruit-craving, so that the overall outcome tends toward true welfare.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma is advising Yudhishthira on right conduct and the aims of life, emphasizing disciplined action guided by discernment and the need for non-attachment to outcomes.