Shloka 7
सब सेवकोंको उनके योग्य कार्यमें ही लगाना चाहिये। कर्मफलकी इच्छा करनेवाले राजाको चाहिये कि वह अपने सेवकोंको ऐसे कार्योंमें न नियुक्त करे, जो उनकी योग्यता और मर्यादाके प्रतिकूल पड़ते हों ।। यः प्रमाणमतिक्रम्य प्रतिलोम॑ नराधिप: । भृत्यान् स्थापयते<बुद्धिर्न स रञ्जयते प्रजा:,जो बुद्धिहीन नरेश मर्यादाका उल्लंघन करके अपने भृत्योंको प्रतिकूल कार्योंमें लगाता है, वह प्रजाको प्रसन्न नहीं रख सकता
yaḥ pramāṇam atikramya pratilomaṁ narādhipaḥ | bhṛtyān sthāpayate buddhir na sa rañjayate prajāḥ ||
Bhishma sprach: Ein König, der die Früchte des Handelns begehrt, soll jeden Diener mit Arbeit betrauen, die seiner Fähigkeit und seinem Stand entspricht. Doch der Herrscher ohne Urteilskraft, der die gebührenden Maßstäbe überschreitet und seine Abhängigen in Pflichten setzt, die ihrer Eignung und ihren rechtmäßigen Grenzen zuwiderlaufen, kann sein Volk nicht zufrieden halten.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must respect proper standards (pramāṇa) and assign duties according to each person’s competence and rightful role; misassignment that violates aptitude and propriety leads to dissatisfaction and instability among the people.
In Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises the king (Yudhiṣṭhira in context) on practical governance: the success of rule depends on wise appointments and adherence to established norms, not arbitrary or contrary placements of retainers.