Shloka 19
Adhyāya 115: On Restraint Under Verbal Provocation in the Assembly (सभायां आक्रोश-सहिष्णुता)
प्रत्युच्यमानस्त्वभि भूय एभि- निशाम्य मा भूस्त्वमथार्तरूप: । उच्चस्य नीचेन हि सम्प्रयोगं विगर्हयन्ति स्थिरबुद्धयों ये,यदि ऐसे दुष्ट मनुष्य किसीपर आक्रमण करके उसकी निन्दा करने लगें और उसे सुनकर भला मनुष्य उसका उत्तर देनेके लिये उद्यत हो तो उसे रोककर कहे कि तुम दुखी न होओ; क्योंकि स्थिर बुद्धिवाले मनुष्य उच्च पुरुषका नीचके साथ होनेवाले संयोगकी अर्थात् बराबरीकी निन्दा करते हैं
pratyucyamānas tv abhi bhūya ebhir niśāmya mā bhūs tvam athārtarūpaḥ | uccasya nīcena hi samprayogaṁ vigarhayanti sthirabuddhayo ye ||
Bhishma sprach: Wenn du siehst, wie ein guter Mensch von solchen Leuten immer wieder gereizt wird und zum Antworten ansetzt, halte ihn zurück und sprich: „Werde nicht bekümmert und nimm kein schmerzerfülltes Gesicht an.“ Denn die standhaft Gesinnten verwerfen jede Verbindung — jede Gleichstellung — zwischen einem Edlen und einem Niedrigen.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Do not let a virtuous person be drawn into distressing exchanges with base people; the wise regard such engagement as a degrading association, so restraint and dignity are preferable to retaliatory speech.
In Bhishma’s instruction on righteous conduct, he advises that when wicked people attack and slander, a well-disposed person may feel compelled to reply; one should instead restrain him and remind him not to grieve, because the steadfast condemn a noble person’s entanglement with the ignoble.