Shloka 89
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
एवंविध॑ सान्त्वमुक्त्वा धर्मकामार्थहेतुमत् । प्रसादयित्वा राजानं गोमायुर्वनमभ्यगात्,इस प्रकार धर्म, अर्थ, काम और मुक्तियोंसे युक्त सान्त्वनापूर्ण वचन कहकर सियारने बाघराजाको प्रसन्न कर लिया और उसकी अनुमति लेकर वह वनमें चला गया
evaṃvidhaṃ sāntvam uktvā dharma-kāmārtha-hetumat | prasādayitvā rājānaṃ gomāyur vanam abhyagāt ||
Nachdem er solche tröstenden Worte gesprochen hatte—gegründet auf den Zielen von Dharma, Artha und Kāma—und so die Gunst des Königs gewonnen, stellte der Schakal (Gomāyu) den Tigerkönig zufrieden. Mit dessen Erlaubnis zog er sich zurück und ging in den Wald.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Measured, consoling speech that is aligned with recognized human aims—especially dharma supported by artha and kāma—can pacify the powerful and resolve danger without violence; persuasion grounded in values is presented as an effective ethical strategy.
After delivering a well-reasoned, soothing counsel, the jackal succeeds in pleasing the tiger-king (the ‘king’ in this context). Having obtained permission, the jackal leaves safely and goes into the forest.