Shloka 30
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
पुरस्ताद् भूतपूर्वत्वाद्धीनभाग्यो हि दुर्मति: । धातारं ग्ते नित्यं लब्धार्थश्न न मृष्यते,जब पहले सम्पत्ति प्राप्त होकर नष्ट हो जाती है, तब उसीके कारण अपनेको भाग्यहीन माननेवाला दुर्बुद्धि मनुष्य सदा विधाताकी निन््दा करता है और प्रारब्धवश प्राप्त हुए पदार्थोंसे उसे संतोष नहीं होता है
purastād bhūtapūrvatvād dhīna-bhāgyo hi durmatiḥ | dhātāraṃ nindate nityaṃ labdhārthān na mṛṣyate ||
Bhishma sprach: Wenn jemand einst Reichtum besaß und ihn dann verliert, macht ihn gerade diese Erinnerung zum Toren, der sich für vom Glück verlassen hält. Unablässig tadelt er den Ordner (Schicksal/Vorsehung) und findet keine Zufriedenheit in dem, was ihm kraft früherer Bestimmung zufällt.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Past attachment to former prosperity breeds a sense of misfortune and leads to blaming Fate; the ethical remedy implied is contentment and acceptance of what comes through prārabdha (one’s operative destiny), rather than resentment and complaint.
In Bhishma’s instruction during the Śānti Parva, he describes a psychological pattern: a person who once had wealth and then loses it becomes bitter, continually criticizes the cosmic dispenser (Dhātā), and remains dissatisfied even with what he still receives.