Shloka 34
Jaitrya-nimitta: Signs of Prospective Victory and the Priority of Conciliation (जयलक्षण-निमित्त तथा सान्त्व-प्रधान नीति)
प्रहरिष्यन् प्रियं ब्रूयात् प्रहरन्नपि भारत | प्रहत्य च कृपायीत शोचन्निव रुदन्निव,भरतनन्दन! राजा शत्रुपर प्रहार करनेसे पहले और प्रहार करते समय भी उससे प्रिय वचन ही बोले। प्रहारके बाद भी शोक प्रकट करते और रोते हुए-से उसके प्रति दया दिखावे
praharīṣyan priyaṁ brūyāt praharann api bhārata | prahatya ca kṛpāyīta śocann iva rudann iva ||
Bhishma sprach: „O Bharata, selbst wenn er zum Schlag ansetzt und selbst während er schlägt, soll ein König nur wohlgefällige Worte sprechen. Und nachdem er den Feind niedergeworfen hat, soll er dennoch Mitgefühl zeigen — Trauer bekundend, als ob er klagte und weinte.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even in warfare, a ruler must restrain cruelty: speak gently before and during combat, and after defeating the enemy, show compassion rather than gloating—maintaining dharma and inner self-mastery.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma advises Yudhiṣṭhira on the conduct of a king in conflict—how to combine necessary force with humane speech and post-battle compassion.