Shloka 15
Jaitrya-nimitta: Signs of Prospective Victory and the Priority of Conciliation (जयलक्षण-निमित्त तथा सान्त्व-प्रधान नीति)
इष्टो वाम: प्रविष्टस्य दक्षिण: प्रविविक्षत: । पश्चात्संसाधयत्यर्थ पुरस्ताच्च निषेधति,यदि कौआ युद्धमें प्रवेश करते समय दाहिने भागमें और प्रविष्ट हो जानेके बाद बायें भागमें आ जाय तो शुभ है। पीछेकी ओर होनेसे भी वह कार्यकी सिद्धि करता है; परंतु सामने होनेपर विजयमें बाधा डालता है
iṣṭo vāmaḥ praviṣṭasya dakṣiṇaḥ pravivikṣataḥ | paścāt saṃsādhayaty arthaṃ purastāc ca niṣedhati |
Bhīṣma sprach: „Für den, der im Begriff ist, (in die Schlacht) einzutreten, ist das Omen günstig, wenn die Krähe rechts erscheint; für den, der bereits eingetreten ist, ist es günstig, wenn sie links kommt. Ist sie hinten, fördert sie das Gelingen des Vorhabens; ist sie vorn, so hemmt sie den Sieg.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma outlines a traditional omen-reading rule: the same sign (a crow’s position) is interpreted differently depending on one’s situation—about to enter battle, already engaged, or moving forward—highlighting context-sensitive judgment in action and decision-making.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on practical matters of governance and conduct; here he gives a specific guideline about interpreting battlefield omens, stating when a crow’s appearance is considered favorable or obstructive for success and victory.