Shloka 57
Duryodhana-śibira-praveśaḥ — The Pāṇḍavas Enter the Kaurava Camp; The Burning of Arjuna’s Chariot
ववौ च सुरभिर्वायु: पुण्यगन्धो मृदुः सुख: । व्यराजंश्व दिश: सर्वा नभो वैदूर्यसंनिभम्,राजन! उस समय सिद्धगण बोल उठे--“बहुत अच्छा, बहुत अच्छा'। फिर पवित्र गन्धवाली मनोहर, मृदुल एवं सुखदायक हवा चलने लगी। सारी दिशाओंमें प्रकाश छा गया और आकाश नीलमके समान चमक उठा
sañjaya uvāca | vavau ca surabhir vāyuḥ puṇyagandho mṛduḥ sukhaḥ | vyarājaṃś ca diśaḥ sarvā nabho vaidūryasaṃnibham |
Sañjaya sprach: Ein duftender Wind erhob sich — heilig im Geruch, sanft und lindernd. Alle Himmelsrichtungen erstrahlten, und der Himmel glänzte wie Vaidūrya (Lapislazuli). Das Bild kündete von einem glückverheißenden, überweltlichen Zuspruch, als ob die sittliche Ordnung selbst mitten in der Kriegsgewalt für einen Augenblick Ruhe offenbarte.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses auspicious natural imagery—fragrant wind, radiant directions, jewel-like sky—to suggest that moral and cosmic forces can signal approval or sanctity even within a grim wartime setting, reminding the listener that events are not merely human but also ethically and cosmically framed.
Sañjaya describes a sudden shift in the atmosphere: a sacred, pleasant breeze arises and the sky and directions become luminous, functioning as an omen-like sign of auspiciousness and heightened, almost celestial, significance around the ongoing events.