Shloka 5
Duryodhana-vadha-pratikriyā: Harṣa, Nindā, and Kṛṣṇa’s Nīti-vyākhyā (Śalya-parva 60)
फिर वहाँ राजाओंकी मण्डलीमें अपनी दोनों बाँहें ऊपर उठाकर हलधर बलरामने भयंकर आर्तनाद करते हुए कहा--'भीमसेन! तुम्हें धिक्कार है! धिक्कार है!! ।। अहो धिग् यदधो नाभे: प्रह्तं धर्मविग्रहे नैतद् दृष्टं गदायुद्धे कृतवान् यद् वकोदर:,“अहो! इस धर्मयुद्धमें नाभिसे नीचे जो प्रहार किया गया है और जिसे भीमसेनने स्वयं किया है, यह गदायुद्धमें कभी नहीं देखा गया
sañjaya uvāca | atha tatra rājamaṇḍalīmadhye bāhū samutkṣipya haladharo balarāmo bhīṣaṇam ārta-nādaṁ kṛtvā uvāca— “bhīmasena! tvāṁ dhig astu! dhig astu!! aho dhig yad adho nābheḥ prahṛtaṁ dharma-vigrahe; naitad dṛṣṭaṁ gadā-yuddhe kṛtavān yad vṛkodaraḥ.”
Sañjaya sprach: Da, dort in der Versammlung der Könige, hob Haladhara Balarāma beide Arme empor und rief mit einem schrecklichen Schmerzensschrei: „Bhīmasena—Schande über dich, Schande! Ach, wahrlich Schande: In diesem Zweikampf, der als dharmischer Kampf ausgegeben wird, ist ein Schlag unterhalb des Nabels geführt worden. So etwas hat man im Keulenkampf noch nie gesehen—und doch hat es Vṛkodara getan.“
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, a contest publicly framed as dharma-bound is expected to follow agreed rules; violating them (here, striking below the navel in mace-combat) is treated as a moral breach that stains victory with dishonor.
In the presence of the gathered kings, Balarama—an authority on mace-fighting—reacts with anguish and anger, publicly censuring Bhima for delivering a prohibited blow below the navel during the mace duel.