Shloka 41
Duryodhana-vadha-pratikriyā: Harṣa, Nindā, and Kṛṣṇa’s Nīti-vyākhyā (Śalya-parva 60)
(अर्जुनो5पि महाबाहुरप्रीतेनान्तरात्मना । नोवाच वचन किंचिद् भ्रातरं, साध्वसाधु वा ।।) महाबाहु अर्जुन भी अप्रसन्नचित्तसे अपने भाईके प्रति भला-बुरा कुछ नहीं बोले। भीमसेनो<पि हत्वा55जौ तव पुत्रममर्षण: । अभिवाद्याग्रत: स्थित्वा सम्प्रहष्ट: कृताज्जलि:,अमर्षशील भीमसेन युद्धस्थलमें आपके पुत्रका वध करके बड़े प्रसन्न हुए और युधिष्ठिरको प्रणाम करके उनके आगे हाथ जोड़कर खड़े हो गये
sañjaya uvāca |
arjuno 'pi mahābāhur aprītenāntarātmanā |
novāca vacanaṃ kiñcid bhrātaraṃ sādhv asādhu vā ||
bhīmaseno 'pi hatvā yuddhe tava putram amarṣaṇaḥ |
abhivādya agrataḥ sthitvā samprahṛṣṭaḥ kṛtāñjaliḥ ||
Sañjaya sprach: Auch Arjuna, der Mächtigarmige, innerlich unzufrieden, sprach zu seinem Bruder kein einziges Wort—weder zustimmend noch tadelnd. Bhīmasena jedoch, grimmig im Zorn, nachdem er deinen Sohn im Kampf erschlagen hatte, geriet in große Freude; er verneigte sich vor Yudhiṣṭhira und stand vor ihm mit gefalteten Händen in Ehrfurcht.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights contrasting moral-psychological responses to violence done in the name of duty: Arjuna’s inward displeasure and restraint in speech suggest ethical reflection and self-control, while Bhima’s exuberant triumph shows how victory can inflame pride. Together they point to the dharmic challenge of acting in war without losing inner balance.
After Bhima kills one of Dhritarashtra’s sons on the battlefield, he joyfully approaches Yudhishthira, bows, and stands with folded hands. Arjuna, however, remains silent toward his brother, neither praising nor blaming him, indicating inner unease about the act and its consequences.