Shloka 23
ततो दुर्योधनो भूमौ स्थित्वा रथवरे स्थितम्,यत्र मित्रममित्रं वा परीक्षन्ते बुधा जना: । तदनन्तर राजा दुर्योधनने भूमिपर खड़ा हो रथपर बैठे हुए रणभूमिमें द्रोण और भीष्मके समान पराक्रमी राजा शल्यसे हाथ जोड़कर कहा--"मित्रवत्सल! आज आपके मित्रोंक सामने वह समय आ गया है जब कि दविद्वान् पुरुष शत्रु या मित्रकी परीक्षा करते हैं
tato duryodhano bhūmau sthitvā rathavare sthitam | yatra mitram amitraṃ vā parīkṣante budhā janāḥ ||
Sañjaya sprach: Da trat Duryodhana, auf dem Boden stehend, an den König heran, der auf einem vortrefflichen Streitwagen saß—gerade in jenem Augenblick, da Weise prüfen und unterscheiden, ob einer wahrhaft Freund oder Feind ist. Unter dem sittlichen Druck des Schlachtfeldes stellt Duryodhana das kommende Handeln als entscheidende Probe von Treue und Gefolgschaft dar.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that crises—especially war—reveal true allegiance: wise people judge whether someone acts as a genuine friend or effectively as an enemy, based on conduct rather than claims.
Sañjaya describes Duryodhana approaching and speaking to a king seated on a fine chariot, presenting the moment as a decisive test of friendship versus enmity in the unfolding battle situation.