Shloka 563
Duryodhana-patana-anuśocana
The Fall of Duryodhana and the Contest of Restraint
Devanagari script
नृत्यद्धिर्भयदैर्व्याप्ता दिशस्तत्रा भवन् नृप । नरेश्वर! वहाँ सम्पूर्ण दिशाओंमें नाचते हुए अनेक पैर और अनेक बाँहवाले घोर एवं भयंकर कबन्ध व्याप्त हो रहे थे
Transliteration
nṛtyaddhir bhayadair vyāptā diśas tatrābhavan nṛpa | nareśvara! vahāṃ sampūrṇa diśāsu nācatāṃ bahubhiḥ pādaiḥ bahubhir bāhubhiś ca ghorāḥ bhayaṅkarāḥ kabandhā vyāptā abhavan |
Translation
Vāyu sprach: „O König, dort waren die Himmelsrichtungen von furchterregenden Anblicken erfüllt. O Herr der Menschen, in jeder Richtung breiteten sich schaurige Kabandhas aus—kopflosen Rümpfe—grauenhaft und entsetzlich, als tanzten sie, mit vielen Füßen und vielen Armen, überall.“
Word by Word
नृत्यद्भिःby/with dancing (ones)
नृत्यद्भिः:
करण
TypeAdjective
Rootनृत्यत् (√नृत्)
Formनपुंसक, तृतीया, बहुवचन
भयदैःfear-giving, terrifying
भयदैः:
करण
TypeAdjective
Rootभयद
Formनपुंसक, तृतीया, बहुवचन
व्याप्ताःwere pervaded/filled
व्याप्ताः:
कर्म
TypeVerb
Rootव्याप्त (√आप् + वि)
Formभूत (कृत्-प्रत्यय: क्त), बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा
दिशःthe directions (quarters)
दिशः:
कर्म
TypeNoun
Rootदिश्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootतत्र
अभवन्were/became
अभवन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, बहुवचन
नृपO king
नृप:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootनृप
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
VāyudevaN
nṛpa (king)N
nareśvara (lord of men)D
diśaḥ (the quarters/directions)K
kabandha (headless trunks)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes