Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

बदरपाचन-तीर्थमाहात्म्यम् | Badarapācana Tīrtha Māhātmya

Indratīrtha and the Austerities of Srucāvatī & Arundhatī

सरित: सागरांश्षैव नदांक्षापि सरांसि च । पालयामास विधिना यथा देवान्‌ शतक्रतु:

saritaḥ sāgarāṁś caiva nadāṁś cāpi sarāṁsi ca | pālayāmāsa vidhinā yathā devān śatakratuḥ ||

Vaiśampāyana sprach: Er herrschte, in gebührender Ordnung und nach rechter Vorschrift, über Flüsse und Meere, über Bäche und Seen ebenso—wie Śatakratu (Indra) die Götter schützt und aufrechterhält. Der Vers betont Königtum als disziplinierte Hüterschaft: die natürliche und soziale Ordnung durch rechtmäßigen, maßvollen Schutz zu bewahren, nicht durch willkürliche Macht.

सरितःrivers
सरितः:
Karma
TypeNoun
Rootसरित्
FormFeminine, Accusative, Plural
सागरान्oceans/seas
सागरान्:
Karma
TypeNoun
Rootसागर
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
नदान्rivers/streams
नदान्:
Karma
TypeNoun
Rootनद
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सरांसिlakes/ponds
सरांसि:
Karma
TypeNoun
Rootसरस्
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
पालयामासprotected/ruled
पालयामास:
TypeVerb
Rootपाल्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
विधिनाby proper rule/according to ordinance
विधिना:
Karana
TypeNoun
Rootविधि
FormMasculine, Instrumental, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Plural
शतक्रतुःIndra (the performer of a hundred sacrifices)
शतक्रतुः:
Karta
TypeNoun
Rootशतक्रतु
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śatakratu (Indra)
R
rivers (saritaḥ/nadāḥ)
O
oceans/seas (sāgarāḥ)
L
lakes/ponds (sarāṁsi)
T
the gods (devāḥ)

Educational Q&A

The verse presents an ideal of dharmic rule: a ruler’s duty is to protect and regulate the realm ‘by proper rule’ (vidhinā), sustaining order as Indra sustains the gods—power expressed as disciplined guardianship and stewardship.

Vaiśampāyana describes a figure’s orderly governance, using a cosmic simile: just as Indra (Śatakratu) safeguards the gods, so this ruler maintained and protected the waters—rivers, seas, and lakes—signaling stable administration and adherence to rightful procedure.