Shloka 92
Varuṇābhiṣeka–Agni-anveṣaṇa–Kaubera-tīrtha
Varuṇa’s Consecration; Search for Agni; Kaubera Sacred Site
बहुधा चैकधा चैव कृत्वा$5त्मानं महाबल: । शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले महाबली अग्निपुत्र कार्तिकेयने अपने-आपको एक और अनेक रूपोंमें प्रकट करके शक्तिद्वारा क्रौंच पर्वतको विदीर्ण कर डाला ।। शक्ति: क्षिप्ता रणे तस्य पाणिमेति पुन: पुनः:,क्रौज्चस्तेन विनिर्भिन्नो दैत्याश्ष शतशो हता: । रणभूमिमें बार-बार चलायी हुई उनकी शक्ति शत्रुका संहार करके पुनः उनके हाथमें लौट आती थी। अमग्निपुत्र कार्तिकेयका ऐसा ही प्रभाव है, बल्कि इससे भी बढ़कर है। वे शौर्यकी अपेक्षा उत्तरोत्तर दुगुने तेज, यश और श्रीसे सम्पन्न हैं। उन्होंने क्रौंच पर्वतको विदीर्ण करके सैकड़ों दैत्योंको मार गिराया
vaiśampāyana uvāca |
bahudhā caikadhā caiva kṛtvātmānaṃ mahābalaḥ |
śaktiḥ kṣiptā raṇe tasya pāṇim eti punaḥ punaḥ |
krauñcas tena vinirbhinnas daityāś ca śataśo hatāḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Der überaus Mächtige, Kārtikeya, Sohn des Agni—Vernichter der feindlichen Helden—ließ sich bald in einer einzigen Gestalt, bald in vielen erscheinen und schleuderte im Kampf seine Śakti-Lanze. Immer wieder wurde sie geworfen; nachdem sie die Gegner erschlagen hatte, kehrte sie in seine Hand zurück. Mit dieser Lanze spaltete er den Berg Krauñca, und Hunderte von Dāityas wurden getötet.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that immense strength becomes meaningful when it serves a rightful purpose: power is shown as controlled, effective, and oriented toward restoring order in conflict, not as reckless violence.
A mighty figure manifests as one and many, hurls a spear that repeatedly returns to his hand after killing enemies, and with it cleaves the Krauñca mountain, slaying hundreds of Dāityas.