Shloka 13
अध्याय ३: कृपस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः
Kṛpa’s Counsel to Duryodhana
पदातिसंघाश्षाश्वौधै: पलायद्विर्भुशं हता: । भागते हुए हाथियोंने बहुत-से रथ तोड़ डाले, बड़े-बड़े रथोंने घुड़सवारोंको कुचल दिया और दौड़ते हुए अश्वसमूहोंने पैदल सैनिकोंको अत्यन्त घायल कर दिया ।। व्यालतस्करसंकीर्णे सार्थहीना यथा वने
padātisaṅghāś ca aśvaughaiḥ palāyadbhir bhuśaṃ hatāḥ | vyāla-taskara-saṅkīrṇe sārtha-hīnā yathā vane ||
Sañjaya sprach: Die Massen der Fußsoldaten wurden von den fliehenden Strömen der Pferde schwer getroffen und niedergestreckt. Das Schlachtfeld, durch Panik und Niedertrampeln in Wirrnis gestürzt, glich einem Wald, in dem eine Karawane, ihrer Führer und Ordnung beraubt, zwischen Raubtieren und Wegelagerern zerstreut wird — ein Bild dafür, wie der Krieg in Gesetzlosigkeit und Furcht zerfällt.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how quickly war dissolves social and moral order: once fear and flight take over, even one’s own forces become instruments of harm, and the scene resembles a lawless wilderness where the unprotected are prey to danger.
Sañjaya describes a rout and confusion in battle: rushing, fleeing masses of horses crush and grievously injure the infantry, and the field becomes like a forest where a caravan without leadership is scattered amid beasts and robbers.