अध्याय २२ — अमर्याद-युद्धवर्णन
Unrestrained Battle Description and Śakuni’s Rear Assault
इस प्रकार श्रीमहाभारत शल्यपर्वमें सात्यकि और कृतवर्गाका युद्धविषयक इकक््कीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
nānābāṇair mahārāja pramuktaiḥ sarvatodiśam | nājñāyanta raṇe vīrā na diśaḥ pradiśaḥ kutaḥ ||
Sañjaya sprach: O König, als unzählige Pfeile vieler Arten nach allen Richtungen abgeschossen wurden, versank das Schlachtfeld in solcher Verwirrung, dass weder die Krieger klar zu erkennen waren noch die Himmelsrichtungen zu unterscheiden—geschweige denn die Zwischenrichtungen. In diesem Chaos hielt der zornentbrannte Sohn Droṇas, Aśvatthāmā, mit seinen alles überdeckenden Pfeilsalven Bhīmasenas Vorrücken auf.
संजय उवाच
The verse highlights how the violence and fury of war create overwhelming confusion—so intense that identity and orientation are lost. Ethically, it suggests that when anger and indiscriminate force dominate, clarity (viveka) and restraint recede, making right action difficult to sustain.
Sanjaya describes a moment of extreme battlefield turmoil caused by volleys of arrows shot in all directions. In that confusion, the enraged Ashvatthama (son of Drona) blocks Bhima’s forward movement through a dense barrage.